Αυτό τον καιρό διαβάζω το Complete Cosmicomics του Italo Calvino, και έχω ήδη διαβάσει πάνω από το μισό, και παραπάνω από μία φορά ήμουν έτοιμος να το παρατήσω. Αλλά συνεχίζω. Δεν ξέρω ακριβώς γιατί. Από περιέργεια, μάλλον. Ή ίσως να με έχει μαγέψει.
Αυτό το βιβλίο ή είναι ηλίθιο ή είναι τόσο έξυπνο που δεν καταλαβαίνεις τι γράφει και, άρα, το αποτέλεσμα είναι πάλι το ίδιο.
(Μάλλον, το δεύτερο συμβαίνει.)
Ο συγγραφέας προσπαθεί να περιγράψει με σουρεαλιστικό, μαγικορεαλιστικό τρόπο καταστάσεις σχετικές με τη δημιουργία του κόσμου, βασισμένες σε θεωρίες της mainstream επιστήμης αλλά και κάποιες που δεν είναι και τόσο mainstream.
Σίγουρα έχει ενδιαφέρον: δεν μπορείς να πεις ότι δεν έχει ενδιαφέρον. Και δυο, τρεις ιστορίες ώς τώρα ήταν όντως καλές – δηλαδή, έβγαζαν νόημα ως ιστορίες, παρότι συγχρόνως ήταν σαν αλληγορικές αφηγήσεις ή σαν σουρεαλιστικά όνειρα. Αλλά οι περισσότερες ιστορίες, πραγματικά, μοιάζουν ακατανόητες ή ανούσιες. Αναρωτιέσαι αν ο συγγραφέας είχε πάρει μανιτάρια προτού τις γράψει (και δεν εννοώ τα μανιτάρια που μπορείτε να αγοράσετε στο σουπερμάρκετ κλεισμένα σε ζελατίνα).
Ο αφηγητής (όλων των ιστοριών) είναι μια οντότητα που ονομάζεται Qfwfq (όποιος μου πει πώς προφέρεται παίρνει μπισκότο), που δεν ξέρεις τι ακριβώς είναι. Ίσως πρωτόπλασμα, ίσως κάποιο πνεύμα ή δαίμονας. Είναι κάτι που περνά από όλες τις περιόδους του κόσμου, ξεκινώντας από το (κυριολεκτικά) μηδέν, από το χάος, το κενό. Και μπορεί τη μια στιγμή να προσπαθεί να σου περιγράψει πώς ήταν εκεί, στο κενό, ενώ την άλλη στιγμή να σου λέει ότι πάει να πάρει το λεωφορείο στην τάδε στάση του Λ.Α.! Και αναρωτιέσαι τι διάολο συμβαίνει εδώ...
Πριν από λίγο τον διάβαζα να προσπαθεί να περιγράψει πώς χωρίζονται και ενώνονται τα πρωτοπλάσματα· και τον έχω διαβάσει να προσπαθεί να περιγράψει και ένα σωρό άλλες παρομοίως ακατανόητες καταστάσεις όπως θα τις εκλάμβανε μια οντότητα που όντως τις βιώνει.
Από τη μια πρέπει να θαυμάσεις την πρόζα του Calvino· είναι καταπληκτική (ακόμα και σε μετάφραση): γράφει με τρομερή μαεστρία κάτι εξωφρενικά πράγματα. Αλλά, από την άλλη, αναρωτιέσαι ποιο είναι το νόημα όλων αυτών που μετά βίας (και αν) μπορείς να καταλάβεις.
Ίσως να με ενδιέφερε πιο πολύ αν ήμουν βιολόγος, ή αστροφυσικός. Ίσως. Λέω τώρα.
Ακόμα δεν ξέρω αν τελικά θα το παρατήσω λίγο προτού το τελειώσω. Έχω ήδη αρχίσει να πηδάω λέξεις, και σειρές, και να διαβάζω επί τροχάδην – πράγμα που σχεδόν ποτέ δεν κάνω με τη λογοτεχνία.
Είναι, σίγουρα, από τα πιο αλλόκοτα βιβλία που έχω διαβάσει.
